Lisätty 26.01.2021.

Rávvagat COVID-19 positiivvalaš bohtosa geažil erremii mearriduvvon olbmui

26.1.2021

Lappi buohccedikšunbiire

BUOHCCÁI

Infekšuvnnaid eastadanovttadat                                                                         

Rávvagat COVID-19 positiivvalaš bohtosa geažil erremii mearriduvvon olbmui

Koronavirus (COVID-19) lea árvvoštallon dábálašváralaš njoammudávdan.

Njoammudávdalága (1227/2016) mielde gieldda dahje buohccedikšunbiirre njoammudávddain vástideaddji doavttir sáhttá mearridit erremii dábálašváralaš dahje dábálašváralažžan luhtolaččat navdon njoammudávdii buohccán olbmo dahje olbmo, gii luhtolaččat eahpiduvvo leat buohccán.

Erremiin dárkkuhuvvo njoammudávdavuloš buohcci erren dearvvas olbmuin.

Errema sáhttá ollašuhttit ruovttus dahje buohcceviesus buohcci veaju mielde. Dán láhkai doibmejuvvo, vuoi sáhttá vealtat joatkkanjoammumiid. Sihkkaraston COVID- 19-infekšuvnna buohcci erren nohká, go son lea leamaš guokte (2) beaivve almmá dávdamearkkaid haga, goittotge uhcimusat 10 jándora ovdasiid álgimis. Buohcci gii leamaš buohcceviesus dikšumis, errema loahpaheamis rávvejuvvo sierra.

Go buohccát

  • Vealtta lagaš kontávtta earáide.
  • Ale geavat dállosearvvi oktasaš lanjaid, go leat buozus.
  • Go leat buozus, vuoiŋŋasteapmi ja doarvái olu juhkan leat dehálaččat. Febera ja bákčasa sáhttá álkidahttit dálkasiin, maid oažžu apteikkas almmá reseaptta haga.
  • Fuolat buori giehta- ja gossanhygieniijas.
  • Čuovo iežat veaju ja riŋge dárbbu mielde dearvvasvuođaguovddážii. Juos gárttat vuolgit doaktárii, govčča njálmmi ja njuni oktiigeavahan njunneliinniin.

Go divššut buohccán olbmo

  • Go ruovttus lea vuoigŋanoalleinfekšuvdnii buohccán olmmoš, seammá dállodoalus ássi eará olbmot sáhttet geahpedit njoammunriskka nu, ahte veltet lagašguoskkahusa buohccán olbmuin ja nu, ahte fuolahit buorre giehtahygieniijas.
  • Gieđaidbassan lea dehálaš eandalii dalle, go leat leamaš guoskkahusas buohccán olbmui, orodan buohccán olbmuin seammá lanjas dahje guoskkahallan njunneliinniid dahje duolva biktasiid ded.
  • Čuovo buohccán olbmo veaju ja váldde dárbbu mielde telefovnnain oktavuođa dearvvasvuođaguovddážii.

Njoammunriskka sáhttá ruovttus geahpedit maiddái čuovvovaš vugiin

  • Juos vejolaš, dušše okta rávesolmmoš dikšu buohccán olbmo. Olmmoš, guhte gullá riskajovkui, ii galggašii leat buohccán olbmo deháleamos divššár.
  • Juos vejolaš, seammá dállodoalus eará ássit galggašedje leat nuppi lanjas. Juos dat ii leat vejolaš, galggašii gaskka doallat buohccán olbmui uhcimustá 2 mehtera. Buohccán olmmoš sáhttá ovdamearkan oađđit sierra seaŋggas.
  • Juos gulat riskajovkui, muhto it sáhte vealtat lagašguoskkahusa buohccán olbmui, vihkkehala vuoigŋansuoji geavaheami.
  • Ruovttus eai oaččo fitnat guossit galledeamen buohcama áigge.
  • Fuolat buorre áibmomolsumis oktasaš lanjain ovdamearkan nu, ahte rabat lásaid wc-lanjas, kievkkanis ja basadanlanjas.
  • Go doalat buohccán máná salas, geahččal nu, ahte mánná ii gosa njuolgga du muođuide.
  • Čuovo buori giehta- ja gossanhygieniija. Geavat iežat sihkaldaga gieđaid goikadeapmái.

Čorgen, bassaladdan ja buhtisin doallan

  • Bálkes geavahuvvon njunneliinniid ja eará oktiigeavahan buktagiid ruskkaide. Muitte bassat gieđaidat, juos guoskkat geavahuvvon njunneliinniide ded.
  • Guoskkahus- ja beavdebajožiid lea buorre sihkkut beaivválaččat dábálaš buhtistanávdnasiin.
  • Buohccán olbmo geavahan láhkániid, guoddolggožiid ded., boradanneavvuid ja lihtiid ii dárbbaš bassat sierra.
  • Basa láhkániid, guoddolggožiid ded. dábálaš vuogi mielde. Go leat gieđahallan duolva biktasiid jna., basa gieđaidat fuolalaččat čáziin ja sáibbuin dahje juo desinfiserenávdnasiin.