Lisätty 19.02.2021.

Koronaávžžuhusat ja -ráddjehusat, mat leat fámus Lappi buohccedikšunbiire guovllus

Beaiváduvvon: 19.2.2021

SBDB

Almmolaš rávvagat

Ale vuolgge buohccin almmolaš báikkiide. Jos dus láivves dávdamearkkat, mat čujuhit koronavirusii, de ohcal koronatestii (gosahat, čottabávččas, nuorvu, havssu ja máistima hehttehusat, luhčadávda). Geavat ámadadjosuoji go sirdašuvat testii ja biso ruovttus dassážii go oaččut teastabohtosa. Go oaččut positiiva bohtosa, dutnje addojuvvojit rávvagat divššu ja johtima várás.

Fuolat ain unnimustá 2 mehtera dorvogaskkain, giehta- ja gossanhygienas.

Luđe iežat telefovdnii Koronavilkku. Jos Koronavilkku almmuha vejolaš dávdaluvvamis, bargga Koronvavilkku rávvagiid mielde.

Ámadadjosuoji geavaheapmi ávžžuhuvvo Lappi buohccedikšunbiire guovllus buot almmolaš báikkiin siste, gos dorvogaskkaid ii sáhte doalahit degomat oktasašjohtolat, gávppit, restoráŋŋat, almmolaš dáhpáhusat/-dilálašvuođat jna. Dán lassin ámadadjosujiid geavaheapmi ávžžuhuvvo riskajovkui gullevaš olbmuide ja sin deaivvadeddjiide álo go ii leat vejolaš doalahit dorvogaskka.
 

Almmolaš dáhpáhusat/-dilálašvuođat

Lappi buohccedikšunbiire guovllus badjel 20 olbmo dilálašvuođat leat gildojuvvon 22.2.-23.3.2021
Covid-19-njoammumiid leavvama eastadeapmái Lappi guovlohálddahusdoaimmahat joatká guovvamánu lohppii ráddjehusa, mii gieldá Lappi buohccedikšunbiire gielddain buot almmolaš dáhpáhusaid ja čoahkkimiid sis- ja olgobáikkiin, maidda oassálastet badjel 20 olbmo.

Sisbáikkiin ja guovllu mielde ráddjejuvvon olgobáikkiin sáhttá goittotge lágidit almmolaš dilálašvuođaid ja almmolaš čoahkkimiid, maidda oassálastet eanemustá 20 olbmo dainna eavttuin, ahte daid dorvvolašvuođa sáhttá sihkkarastit. Dáhpáhussii/ dilálašvuhtii ii oaččo boahtit buohccin, doalahit 1-2 mehtera dorvogaskkaid, ámadadjosuoji geavahanávžžuhus, garvit ráidduid ja bahkatvuođa, lágideaddji láide oassálastiid doalahit dorvogaskkaid ja fuolahit giehtahygienias.

liŋka Lappi GHD rávvagii:
Mearrádus njoammudávdalága 58 § mielde Lappi buohccedikšunbiire gielddaid guvlui 19.2.2021
liŋka DHL ja OKM rávvagii: Ráva koronavirusnjoammumiid eastadeamis almmolaš dilálašvuođaid ja almmolaš čoahkkanemiid oktavuođas ja almmolaš báikkiid geavaheamis 21.9.2020.

Biebmangávppit

Stáhtaráđi ráddjehusat Lappi biebmangávppiide 12.12.2020–28.2.2021. 
Ráddjehusaiguin ráhkkanit riskkaide, mat šaddet turismasesoŋŋas. Turismasesoŋŋa mielde Lappii bohtet juovllaide ja ođđajahkái logi duhát mátkkošteaddjit eará guovlluin riikkas, erenomážit guovlluin, main lea jođálmahttin- ja leavvanmuttut.

Alkohola addaleapmi lea Lappi buot biebmangávppiin lobálaš diibmu 7-22. Restoráŋŋa, main alkohola addaleapmi lea váldodoaibmansuorgi, oažžu leat rabas diibmu 24-23 ja geavahusas bealli áššehasbáikkiin. Eará restoráŋŋat ožžot leat rabas 01-24 ja geavahusas ožžot leat 75 % áššehasbáikkiin. Eará áiggiin ii leat lohpi addalit alkoholajuhkamušaid, main lea alkohola eanet go 1,2 geassoproseantta. Ráddjehusat Lappis leat seammás go eanangottiin, mat leat ng. jođálmahttimuttus.

2.10. Lappi ja Länsipohja buohccedikšunbiiriid turisma- ja restoráŋŋasuorggi dearvvašvuođadorvvolašvuođa rávvagat: Ávžžuhuvvo, ahte bargit ja áššehasat geavahit ámadadjosuoji ja luđejit koronavilkku, orole seamma guovllus dahje iežas joavkkus, áššehasaid oktavuohtadieđut čoggojuvvole njoammumiid gávdnama várás.
 

Galledeamit buohcceviesus ja sosiála- ja dearvvašvuođafuolahusa ovttadagain

Jos galledeaddjit leat unnimusge infekšuvdna-mearkkat, galledeapmi ii leat lobálaš. Galledemiid sáhttá ollašuhttit dorvvolaččat, go galledeaddji ja buohcci/áššehas geavahit kirurgalaš njálbme-njunnesuoji, fuolahit giehtadesi geavaheamis ja doalahit dorvogaskka.

Galledeaddjit ovtta buohcci/áššehasa nammii ožžot leat hávil guokte olbmo. Galledeapmi dáhpáhuvvá iežas lanjas / sierra lanjas, gos eai leat eará buohccit/áššehasat dahje vejolašvuođaid mielde olgun.  Garvit ovttastallama eará buohcciiguin/áššehasaiguin. Bargit rávvejit gallededdjiid, vai sii čuvvot rávvagiid.
 

Mátkkošteapmi

Loga 4.12.2020 LBDB rávvaga:  Ráva ruovtturiikka mátkkošteddjiide, geat bohtet Lappi buohccedikšunbiire guvlui korona jođálmahttin- ja leavvanguovlluin

2.2.2.2021 Olgoministeriija ávžžuha garvit buot mátkkošteami Brasiliai, Lulli-Afrihkái, Irlándii, Stuorra-Británniai ja Portugalii Dearvvašvuođa ja buresveadjinlágádusa ávžžuhusaid mielde. Eará riikkaide mátkkošteami dáfus lea fámus olgoministeriija máilmmiviidosaš almmolaš ávžžuhus: koronaviruspandemiija dihte garvve dárbbašmeahttun mátkkošteami.

Geahča rávvagiid:
DHL siidduin: Ođđa mátkkoštanráddjehusat bohtet fápmui 27.1. – nuppástusat mátkkoštanráddjehusrávvagiiddaMátkkošteapmi ja koronaviruspandemiija
Rádjegozáhusa siidduin:  Rádjegozáhuslágádusa rávvagat mátkkošteddjiide, geat bohtet riikii
Olgoministeriija siidduin: Mátkkoštanávžžuhusaide nuppástusat: garvve buot mátkkošteami Brasiliai, Lulli-Afrihkái, Irlándii, Stuorra-Británniai ja Portugalii

Lášmmohallan- ja valáštallanádji

Ii ávžžuhuvvo lágidit buohccedikšunbiire rájáid rasttildeaddji valáštallandáhpáhusaid 14.3.2021 rádjái

Lappi buohccedikšunbiire koronakoordinerenjoavku lea 19.2.2021 čoahkkimisttis mearridan, ahte buohccebikšunbiires leat sirdašuvvan epidemiija vuođđodásis jođálmuvvanmuddui. Lappi guovlohálddahusdoaimmahat gieldá buohccedikšunbiire gielddain buot almmolaš dilálašvuođaid ja čoahkkimiid siste ja olgobáikkiin, maidda oassálastet badjel 20 olbmo.
Dán lassin ávžžuhuvvo, ahte 16-jahkásaččaid joavkodoaimmat gaskkalduhttojit mearreáigái 14.3.2021 rádjái.

Buohccedikšunbiire infekšuvnnaid duostunovttadat ávžžuha, ahte buohccedikšunbiire rájáid rasttildeaddji valáštallan- ja lihkadandáhpáhusat eai lágiduvvo mearreáigge 25.1.2021–14.3.2021 Ávžžuhus guoská buot ahkásaččaid ovttaskas olbmo ja joavkošlájaid lihkadan- ja valáštallandáhpáhusaid siste ja olgobáikkiin. Ávžžuhusa ii goittotge guoskka riikkajoavkodoaimma iige SM- ja 1-divišuvdnadási gilvvuid.

Gáiddusbargu ja -čoahkkimat ja skuvlejumit

Bargat stáhtaráđi ávžžuhusaid mielde.  Ávžžuhuvvo, ahte almmolaš sektora bargit barget gáiddusin, jos bargan lea vejolaš. Seamma ávžžuhuvvo maiddái priváhtta bargoaddiide. Lagaš- ja gáiddusbarggu oktiiheiveheami árvvoštallan dahkko bargosajiin.

Dán lassin bargosajiin galgá ovddidit doaimmaid, maiguin geahpeduvvojit lagaškontávttat ja eará riskadahkkit. Bargosajiid čoahkkimiid ja skuvlejumiid galgá lágidit gáiddusin. Jos lágideapmi ii leat vejolaš, de čoahkkimiin/deaivvademiin lea ámadadjosuodjeávžžuhus, jos dorvogaskkaid ii leat vejolaš doalahit.
19.2.2021: Guovlulaš koordinerenjoavku ávžžuha sirdašuvvat gáiddusbargui bargosajiin, main dat lea vejolaš.
 

Oahpahus ja árrabajásgeassin

Buohccedikšunbiiriid guovllut čuvvot Dearvvašvuođa ja buresbirgenlágádusa ja oahpahus- ja kulturministeriija ávžžuhusa. 
Liŋka DHL ja OKM ávžžuhussii: Dearvvašvuođa ja buresbirgenlágádusa ja oahpahus- ja kulturministeriija ávžžuhus oahpahusa ja árrabajásgeassima lágideddjiide koronavirusepidemiija áigge 4.8.2020
Liŋka Lappi buohccedikšunbiire rávvagii: Mánáid dearvvašvuohta ja skuvlavázzin koronapandemiija áigge – DHL ja universitehtabuohcceviesuid Mánáid riskajoavkologahallan koronaepidemiijaáigodahkii  30.4.2020
19.2.2021: Guovlulaš koordinerenjoavku ávžžuha, ahte skuvllain bargit ja badjel guđát luohká oahppit geavahit ámadadjosuoji.

Máná buohccán

Bargat DHL rávvagiid mielde. Jos skuvlaahkásaš mánnái dahje su bearašlahttui ihtet láivves dávdamearkkat, mat čujuhit koronavirusdávdii, galgá sutnje dahkat seammás koronavirusteastta. Skuvlaahkásaš mánná sáhttá máhccat skuvlii, jos koronavirusteasta lea negatiiva ja dávdamearkkat leat čielgasit buorráneame.

Vuollel skuvlaahkásaš máná láivves dávdamearkkaid sáhttá čuovvut ruovttus moadde beaivvi testema haga. Máná dávdamearkkat leat láivvit, jos son lea virkui ja nagoda stoahkat, vaikke sus livččiige nuorvu, gosahat dahje feber. Mánná, geat leat dávdamearkkat, ii goittotge sáhte vuolgit árrabajsgeassimii. Jos dávdamearkkat nohket čuovvuma áigge, ii testii dárbbaš mannat muhto árrabajásgeassimii sáhttá máhccat unnimustá ovtta dávdamearkakeahtes beaivvi maŋŋel. Jos dávdamearkkat joatkašuvvet, livččii buorre čielggadit, čuvvotgo dat koronainfeksuvnnas.

Olmmoš, geas dihttojit dávdamearkkat, galgá bissut ruovttus unnimustá teastabohtosa gárváneami rádjái. Dávdamearkakeahtes bearašlahtut sáhttet leat skuvllas, beaivedivššus dahje barggus, go sii vurdet teastabohtosa, jos ii leat nana eahpádus, ahte bearašlahtus, gii vuordá teastabohtosa, lea koronavirusnjoammun. Jos koronavirusteasta lea positiiva, galgá olles bearaš bissut ruovttus.
Geahča lasi DHL siidduin: Mánát ja koronavirus
 

Eará buohcuvuođaid dikšun

Koronaáigge lea buorre fuolahit buohcuvuođaid dikšumis, mat juo leat ja ohcalit maiddái guhkesáigge dávdamearkkaid dihte dutkamušaide ja dikšui.  Lappi guovddášbuohcceviesus ja Lappi buohccedikšunbiire guovllu dearvvašvuohtaguovddážiin lea dorvvolaš dikšut áššiid.
 

Rávvagat koronai buohccán ja dasa dávdaluvvan olbmuide

Davvisámegiella, Ráva olbmui, gii lea COVID-19 dávdaluvvama dihte karantenas 9.2.2021
Davvisámegiella Ráva olbmui, gii lea COVID positiivavuođa dihte mearriduvvon erremii 26.1.2021
Davvisámegiella, Ráva buohccái Covid-19 čájánasa váldima maŋŋel17.4.2020